- Inge Henneman
- Louter beeld
- Jan Knops
- Inleiding Home
- Ger Groot
- Huiskamer
- Johan de Vos
- Een icoon boven de dampkap
- Dieter Lesage
- Filosofie van de living
- Alexandra De Laet
- Sms : aanslag op het Nederlands ?
- Jan Knops
- Inleiding Living
- Marc De Kesel
- Praten uit het donker
- Johan Swinnen
- Speech n.a.v Unvarnished
- Frank Maet
- Een kleine ontologie van de alledaagsheid
- Koen Raes
- Jongeren, grenzen en wensen
- Ger Groot
- Geweten
- Willy Vandenbussche
- Het oeuvre van Carl De Keyzer
- Jan Knops
- Inleiding Unvarnished
- Ludo Abicht
- Daar zijn en existeren
Inleiding Living
Jan Knops
In tijden van etnische polarisatie wordt veel belang gehecht aan verschillen tussen culturen. De verschillen worden opgezocht en benoemd. Het multicultureel failliet van onze samenleving is hier voor een belangrijk deel debet aan. Het lijkt de behoefte aan een monocultureel perspectief te legitimeren.
Het terugplooien op de eigen cultuur wordt ingegeven door angst voor verlies aan eigenheid. Een eigenheid die in gevaar lijkt gebracht te worden door verandering, door het vreemde, door de ander.
In een grootstedelijke context is het vreemde, de ander ruim vertegenwoordigd. Diversiteit is een wezenlijk kenmerk van een stad. De ander ontwijken is haast onmogelijk. De ontmoeting wordt er dagelijks geprovoceerd. In die context zijn wij op zoek gegaan naar verschillen tussen culturen.
Vierentwintig families van diverse etnische origine hebben in Living model gestaan voor de aanwezige diversiteit in Brussel. Vierentwintig families met kinderen in de leeftijd van 10 - 12 jaar waren bereid om hun intimiteit met ons te delen. Zij hebben ons een exclusieve blik binnenskamers gegund.
In het boek Living, reflecties over diversiteit en identiteit staat de living, de ruimte van volwassenen bij uitstek, centraal. Het is de plaats waar de identiteit van de familie is af te lezen aan de inrichting van het interieur. Het interieur van de living laat zien wie er wonen en wat belangrijk wordt gevonden.
Sober en afstandelijk heeft Karin Borghouts, kunstenaar/fotograaf de living van families van verschillende etnische origine gefotografeerd. Het zijn haarscherpe foto's die de ruimte vastleggen. De rijkdom aan details fascineert en zet aan tot onderzoek. Welke familie gaat hierachter schuil? De dominante aanwezigheid van het tv-toestel in de living valt op. Blijkbaar wordt de identiteit van een familie eveneens bepaald door factoren die van buitenaf de huiskamer binnendringen.
Johan de Vos, fotografierecensent, geeft duiding bij de foto's van Living. In zijn artikel Een icoon boven de dampkap besteedt hij aandacht aan fotografie en aan de pose van de verschillende interieurs voor de fotocamera van de kunstenaar.
Concrete personen ontbreken op de foto's in Living. De afwezigheid ervan creëert ruimte voor verbeelding en voor teksten die, op afzonderlijke pagina's in het boek, de bewoners en meer specifiek de kinderen representeren. De aanwezigheid van de kinderen wordt opgeroepen door hun faits divers en hun uitspraken over levensbeschouwelijke onderwerpen zoals vriendschap, vreemdeling, dood, geluk, e.d.
De identiteit van kinderen in de leeftijd van 10-12 jaar is nog volop in ontwikkeling. Op een ongecensureerde manier kunnen zij hun gedachten de vrije loop laten. Hun vrije gedachten vormen in Living het contrapunt van de min of meer vaststaande normen en waarden van de volwassenen die in het interieur van de living geëxpliciteerd worden.
De combinatie van foto's en tekst drukt op een bijzondere manier uit wie in de living woont en leeft. Zij illustreren de way of living van de familie. Af en toe is een exotisch interieur te zien maar overwegend huiskamers die op elkaar lijken. Vaak is het moeilijk om te achterhalen wat de herkomst van de familie is.
Door het normale leven in Living te bevragen, wordt het verschil in culturen grotendeels geneutraliseerd. Foto's en uitspraken zijn tussen de families onderling bijna inwisselbaar geworden.
Dieter Lesage, filosoof, gaat hier nader op in. Hij schrijft in zijn artikel Kleine filosofie van de living, het volgende.
Wat in het ene interieur tekenen zijn van een bepaalde herkomst, zijn in het andere interieur herinneringen aan bepaalde omzwervingen. Zo kan een Marokkaanse waterpijp zowel een teken willen zijn van het eigene, als van het vreemde. Het is volstrekt mogelijk dat het vermeend eigene als vreemd wordt ervaren en het vermeend vreemde als eigen.
In die zin is Living een intieme ontmoeting met verschillende families waarbij de identiteit meer centraal staat dan de herkomst. Door de verschillende identiteiten te belichten wordt de diversiteit zichtbaar gemaakt en schetst Living het beeld van eenheid in verscheidenheid.
Living is een esthetisch verslag van een woonomgeving, een reconstructie van onze vooronderstellingen, van onze denkbeelden over etniciteit. Het is de opdracht van kunst om onze vooronderstellingen te doorbreken, om het onbenoembare in ons aan te raken. Kunst wil de identiteit in ons bevestigen door het andere naar boven te halen. Kunst wil het andere, waarmee wij niet vertrouwd zijn, veruiterlijken.
De angst voor diversiteit, voor de ander of voor het vreemde ligt dan ook niet zo zeer buiten maar meer in onszelf. Het is de opgave om die angst te herkennen.
Hopelijk kan Living hier toe bijdragen.
| auteur(s) : | Jan Knops |