Messages

Jan Knops

Identiteit ontstaat in communicatie en als effect ervan

‘Een 20- à 40-tal per dag, dat hangt af of ik geld heb. Soms zijn er dagen dat ik maar 5 smsjes verstuur. Ik had pas geleden 60 gratis smsjes gekregen voor een maand, ik heb ze allemaal op één voormiddag leeggemaakt’, aldus Laura, een meisje van vijftien jaar.

Jongeren in die leeftijdscategorie hebben zich in een mum van tijd het sms’en en het chatten op internet eigengemaakt. Zij kunnen getypeerd worden als de ervaringsdeskundigen bij uitstek, als de echte experts in de ‘Short Message Service’-vaardigheden.

De al maar toenemende verkoop van gsm’s aan jongeren in de leeftijd van 12-17 jaar wijst er op dat dit nieuwe medium aansluit bij de levensbehoefte van de jongeren. Het maakt expliciet onderdeel uit van hun communicatiecultuur. Sms’en is alomtegenwoordig in de leefwereld van jongeren. Het is hun taal. Of zoals ze het zelf zeggen: ‘Sms’en is net als praten’.

Messages004!.jpg

In deze publicatie willen wij het sms’en en chatten van jongeren nader belichten. Wij laten onder andere de jongeren zelf aan het woord. Wat is hun beleving van dit moderne medium? Besta je nog wanneer je niet sms’t of ge-sms’t wordt? Er lijkt zich voor hen een schier onbegrensde vrijheid te openen. Hoe gaan zij daarmee om? Deze en andere vragen fascineren ons.

Uit het interview ‘Jongeren over intimiteit, sms’en en chatten’ blijkt dat jongeren door te sms’en en te chatten sneller iemand kunnen leren kennen en dat zij in geen tijd de meest intieme vragen aan elkaar durven stellen. Immers sms’en en chatten maakt je vrij, je kunt veel meer zeggen. Jongeren beschouwen sms’en en chatten als een spelend aftasten van het leven, als een uitzoeken wat kan en wat niet kan. Of zoals Thomas het uitdrukt: ‘Sms’en en chatten is eigenlijk een relatie met iemand aangaan zonder seks te hebben.’

Soms is het beter de virtuele wereld van sms’en en chatten in stand te houden en niet te vermengen met de ‘echte’ wereld. Want volgens Neil ben je bang als je sommige mensen waarmee je hebt ge-sms’t of ge-chat in het echt ziet. ‘Je denkt dat het niet meer zal gaan om met elkaar te praten. En dan is het beter dat je blijft sms’en.’

Hoewel sms’en en chatten een grote vrijheid bieden, zijn de gevaren er niet minder om. Het blijft uitkijken. Kidnappers, stalkers en pervertelingen liggen op de loer. Laura getuigt uit ervaring: ‘Als sommigen zo macho beginnen te doen over, ik heb dat en dat gedaan met die en die, dan zoeken zij maar één ding, voor mij is dat duidelijk, block, delete.’

Messages003!.jpg

Juist vanwege de grenzeloze vrijheid van sms’en en chatten kunnen jongeren er in verdwalen. Zij kunnen er afhankelijk van worden of verslaafd aan geraken. Laura lijkt een ‘slachtoffer’ van verslaving te zijn, ‘Ik kan niet meer zonder gsm, echt dat is verschrikkelijk. Ik begin te trillen en nerveus te worden, zelfs al heb ik hem een uurtje niet mee’.

Volgens Marc De Kesel, filosoof, communiceert de jongere vanuit een fictief (virtueel) punt, van achter een masker met de wereld. Die positie laat hem toe de zotste dingen te zeggen en te doen maar die positie kan ook ondraaglijke pijn veroorzaken als het masker afgerukt wordt, of – erger nog – als hij aan het masker verslaafd geraakt. Het is daarvoor dat volwassenen bij jongeren vrezen.

Toch kunnen wij moeilijk anders dan communiceren, sms’en of praten zoals jongeren het noemen. Sms’en en chatten geven ons een plaats in de wereld, een identiteit. In zijn artikel ‘Praten uit het donker’ gaat Marc De Kesel hier nader op in. ‘Je bestaat maar ‘echt’ in de mate anderen zeggen dat je bestaat – door met jou te communiceren, te sms’en bijvoorbeeld. Je bestaat maar in en door het communicatieveld waarin je opgenomen bent en waar anderen zeggen dat je bestaat’. Met andere woorden onze identiteit ontstaat binnen die communicatie en als effect ervan.

Zowel de jongeren als Marc De Kesel proberen ons in ‘Messages’ duidelijk te maken dat het weinig zin heeft om ons uit angst tegen het medium (sms’en en chatten) te keren. Het komt erop aan om het in cultuur te brengen. En naarmate dat lukt, zijn wij meer in staat om anderen als mensen te ontmoeten.

Jan Knops

Messages008.jpg

Artikels bij dit project:
Praten uit het donker - Een interview met Marc De Kesel door Jan Knops
Jongeren over intimiteit, sms’en en chatten door Jan Knops


Jongeren: Thomas Pardon, Laura Beuckels, Neil Mahieu
Jan Knops (red)
Marc De Kesel en Bram Bresseleers  
Uitgever Mens & Cultuur Uitgevers, Gent 2005 - ISBN 90-771-3512-X
Funding: Kunsten en Erfgoed