The Door

Ilke De Vries en Jan Knops

Zowel in de fysieke als in de mentale ruimte kan een deur verschillende posities innemen: open, gesloten of op een kier.

Videofilm en publicatie (2013).
In de hulpverlening worden aan gedragingen van kinderen allerlei betekenissen toegekend. Dat gebeurt door het gedrag van het kind te analyseren, te interpreteren, te duiden en in sommige gevallen te diagnosticeren. Deze invalshoeken zijn nauw verbonden met verschillende soorten ‘denken’ van vooral pedagogische, psychologische en medische denkkaders en met een breder maatschappelijk denken over ontwikkeling en opvoeding van kinderen. Allen geven een specifieke en tegelijkertijd beperkte blik op de betekenis van een gedrag van een kind.

Niet alleen ‘anderen’ ook kinderen zelf geven voortdurend betekenis aan zichzelf, hun leven en de wereld om hen heen. Kinderen moeten niet enkel worden beschouwd als ‘ontvanger van zorg’, maar vooral als kind ‘an sich’.

Het Simbahuis, een opvang- en begeleidingshuis van SOS Kinderdorpen in Liedekerke voor kinderen (0-12 jaar) in problematische thuissituaties, besteedt aandacht aan de betekenis die kinderen aan concrete ervaringen geven. Open staan voor betekenisgeving impliceert dat ontwikkelingspotenties van de kinderen in een breder perspectief geplaatst dan enkel het ‘problematische’. In het artikel ‘Het Simbahuis’ beschrijft Nicolina Jorissen de visie waarop de werking van het opvang- en begeleidingshuis is gebaseerd.

De kunst houdt zich bij uitstek bezig met het creëren van een nieuwe of andere werkelijkheid en met de betekenis die eraan verbonden is, de filosofie met het bevragen ervan. Vanwege deze georiënteerdheid van kunst en filosofie heeft het Simbahuis videokunstenaar Ilke De Vries en praktisch filosoof Jan Knops gevraagd om een artistiek en een praktisch filosofisch project uit te voeren dat een ‘andere blik’ zou kunnen werpen op betekenisgeving binnen de werking van het Simbahuis.

The door001!.jpg

Als uitgangspunt voor het project is ‘de deur’ gekozen. Een deur scheidt de ene ruimte af van de andere en geeft er tegelijkertijd toegang tot. Verschillende keren per dag maken 8 kinderen van het Simbahuis er gebruik van. Bewust of onbewust heeft de deur een belangrijke functie in het leven van de kinderen.

De deur wordt niet enkel als een concreet object in een fysieke ruimte beschouwd, maar ook als een afscheiding in een mentale ruimte. In beide ruimten kan de deur verschillende posities innemen: open, gesloten of op een kier.

In het artistiek praktisch filosofisch project The Door is de betekenis die kinderen aan deuren geven onderzocht. Het onderzoek heeft gestalte gekregen door concrete acties van de kinderen met deuren te observeren aan de hand van een videoregistratie en door de kinderen in interviews te stimuleren om over deuren na te denken.

The door011!.jpg

Videokunstenaar Ilke De Vries heeft het leven dat zich afspeelt rond de deur op videofilm vastgelegd. Zij heeft de deur van de leefruimte, de meest centrale deur van het Simbahuis, van beide kanten gefilmd. Het beeldmateriaal laat de manier zien waarop de kinderen met de deur omgaan en welke emoties er mee gepaard gaan. In het artikel ‘Dancing Queen’ gaat Alan Quireyns in op de onbewaakte momenten die kenmerkend zijn voor The Door en ander videowerk van Ilke De Vries.

Praktisch filosoof Jan Knops heeft de kinderen uitgenodigd om te reflecteren over een deur. De interviews geven een inkijk in de mentale ruimte van de kinderen. De kinderen zetten de imaginaire deur in hun hoofd open en nodigen ons uit om hun uiteenlopende gedachten over een deur te volgen. In de gesprekken benadrukken zij bijvoorbeeld het belang van een deur voor hun veiligheid en privacy. Een deur blijkt ook belangrijk te zijn in de afweging om iemand wel of geen toegang te verlenen. En ‘een deur in je hoofd’ blijkt in staat te zijn goede gedachten te scheiden van slechte.

Deze gesprekken en het filmisch materiaal hebben geleid tot de videofilm The Door (25’) en de gelijknamige publicatie. De publicatie bestaat uit een selectie van uitgeschreven interviews, stills uit de videofilm en de teksten ‘Dancing Queen en ‘Het Simbahuis’.

De film en de publicatie leggen de verschillende betekenislagen die de kinderen van het Simbahuis aan een deur geven, bloot. Zij zijn als het ware een visuele en reflectieve representatie van de binnen- en buitenwereld van de kinderen. Een representatie die pendelt tussen lichtvoetig en serieus en tussen concreet en abstract.

Jan Knops


Artikel bij dit project: Dancing Queen door Alan Quireyns.


Credits
Videostills: Ilke De Vries / Interviews: Jan Knops
Tekstbijdrage van: Jan Knops (red), Alan Quireyns, Nicolina Jorissen
Uitgever: Initia vzw / Brussel 2013
ISBN-NUMMER : 9789077905081 / Wettelijk Depot: D/2013/10494/1
Funding: Kunsten en Erfgoed

Screenings
The Door, video – Ilke De Vries
Extra City 16 januari 2014 – Antwerpen
Enterfestival 24 april 2015 – Antwerpen